UNIVERZITET U BEOGRADU
ARHITEKTONSKI
FAKULTET
BULEVAR KRALJA ALEKSANDRA 73/II, BEOGRAD
  • en
  • sr

Beograd_-_Gradjevinski_fakultet

Arhitektonski fakultet u Beogradu.

Istorijat Arhitektonskog fakulteta

Nastava iz oblasti arhitekture u Srbiji počela je da se izvodi još u prvoj polovini 19. veka. Pod nazivom Građanska arhitektura, postojao je jedan usamljeni predmet u nizu drugih na filozofskom odeljenju Liceja i nesumnjivo je imao opšteobrazovni karakter.

Paralelno sa Licejem, 19. junija, po starom kalendaru, 1846. godine, u Beogradu je bila osnovana Indžinirska škola. Škola je imala ukupno pet predmeta: Praktičesko zemljemerenije, Mehanika, Arhitektura, Načertanije (pisovanje) i Nemački jezik. Akt o osnivanju Indžinirske škole, koji sadrži navedeni program i detalje o odvijanju nastave potpisao je knjaz Srbski Aleksandar Karađorđević. Ceneći da je Indžinirska škola već svojim nazivom ukazivala na jasniju orijentaciju ka graditeljskoj struci, te da je program sledio logiku po kojoj se i danas obrazuju arhitekti, usvojeno je da se dan 19. junija, odnosno po novom kalendaru 1. juli, 1846. godine smatra tradicionalnim početkom visokoškolske nastave arhitekture u Srbiji i da se sa radošću proslavlja.

Zakonom od 24. septembra 1863. godine najviša obrazovna institucija postala je Velika škola sa fakultetima pravničkim, filozofskim i tehničkim. Tehnički fakultet je trajao četiri godine, ali arhitektura je tek trebalo da izbori svoje mesto između niza predmeta kao što su narodna ekonomija, politička računica i slično. Znatnu ulogu u afirmaciji predmeta vezanih za arhitektonsku struku i graditeljstvo uopšte imali su Emilijan Josimović (1823–1897) i Mihajlo Valtrović (1839–1915). Zainteresovani za različite specijalnosti arhitektonske delatnosti, obojica su doprinela da se studenti više zainteresuju za predmete iz arhitekture.

Mihajlo Valtrović bio je prvi diplomirani arhitekta koji je radio kao profesor. Njegove aktivnosti su bile brojne i neposredo vezane za unapređenje nastave arhitekture. On je prvo unapredio predmet čiji program je predstavljao složenu materiju u okviru koje su se slušali osnovi arhitektonskog projektovanja i građevinske konstrukcije, te stilovi u arhitekturi. Od tog trenutka nastava je počela da se grana i da se produbljuju pojedini predmeti, a najvažnije je bilo osnivanje Kabineta za arhitekturu na Tehničkom fakultetu, koji će kasnije prerasti u Arhitektonski odsek.

Skupština Kraljevine Srbije je 27. februara 1905. godine izglasala Zakon o osnivanju Univerziteta, a Tehnički fakultet u okviru Univerziteta je zatim bio podeljen na odseke za građevinske inžinjere, arhitekte i mašinske inžinjere. Nastava na odseku je trajala osam semestara, a broj predmeta je bio veliki, čak trideset i osam. Programi ovih predmeta bili su veoma aktuelni i bliski programima sličnih škola u srednjoj Evropi.

Prvi duži prekid nastave trajao je od oktobra 1912. godine i trajao je, s prekidima, sve do svršetka I svetskog rata. Tehnički fakultet Univerziteta u Beogradu uselio se u novu zgradu 1932. godine, namenski izgrađenu za potrebe sva tri odseka u današnjem Bulevaru revolucije, a na mestu nekadašnjeg trkališta.

tehnickifakultet_beograd

Zgrada Tehničkog fakulteta u Beogradu, završena 1931. godine.
Uredba Tehničkog fakulteta, na osnovu koje su bile učinjene određene izmene na Arhitektonskom odseku bila je doneta 1935. godine. Pored novog nastavnog plana i programa bile su definisane i obaveze studenata vezane za izradu grafičkih radova, polaganje ispita, zatim pripremni ispit i stručni diplomski ispit. Obrazovani su Kolegijumi nastavnika bliskih disciplina, preteče današnjih katedri, zatim zavodi i kabineti.

Tokom II svetskog rata rad Arhitektonskog odseka je stagnirao. Nakon rata zgrada je bila osposobljena za rad i predavanja su otpočela avgusta 1945. godine. Tehnički fakultet se izdvojio iz sastava Univerziteta krajem 1948. godine, tranfosmisao se u Tehničku veliku školu sa šest nezavisnih fakulteta, od kojih je jedan bio Arhitektonski fakultet. Nastavni plan se oslanjao na predratnu strukturu predmeta, ali se ipak mogu uočiti i razne promene koje su se različitom brzinom odvijale u zavisnosti od sastava katedre i vrste predmeta.

Tehnička velika škola je ukinuta 1954. godine, a Arhitektonski fakultet kao autonomna institucija ušao je u sastav Univerziteta u Beogradu. Od tada pa do danas svi događaji vezani su za razne unutrašnje promene i reforme nastave, ali je očuvana integralna celina jedine obrazovne ustanove iz oblasti arhitekture u Beogradu.

Iz ovog kratkog i sažetog istorijata visokoškolske nastave arhitekture može se izvesti zaključak da je od samog početka bio izabran postupni put koji je, uvođenjem prvo jednog predmeta, pa zatim proširivanjem programa, obučavao ne samo arhitekte već i čitavo društvo da stalno prati i prihvata nove arhitektonske oblike, stilove, sadržaje i funkcije.

Istorija zgrade Tehničkog fakulteta

Spomenik kulture

Zgrada Tehničkog fakulteta je građena u periodu od 1925. do 1931. godine, prema projektu arhitekata Nikole Nestorovića i Branka Tanazevića. Predstavlja prvi namenski zidan objekat za smeštaj tehničkih fakulteta. Prvobitna namena i danas je sačuvana. U zgradi su smeštena tri fakulteta iz oblasti tehničkih nauka.

Glavna fasada zgrade Tehnickog fakulteta u Beogradu

Glavna fasada zgrade Tehničkog fakulteta u Beogradu (dokumentacija Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda)
Posle Drugog svetskog rata, prema projektu arhitekte Mihaila Radovanovića, dozidan je treći sprat. Postavljen severoistočno od Univerzitetske biblioteke, objekat je izveden kao slobodnostojeća građevina veoma razuđene osnove sa četiri unutrašnja dvorišta. Arhitektonski je oblikovan u duhu akademizma sa dominantnim klasicističkim elementima. Monumentalnih je dimenzija, bogato obrađenih fasada sa mnoštvom arhitektonske i dekorativne plastike.

Najveća pažnja posvećena je glavnoj fasadi, dok je dekorativna obrada bočnih fasada jednostavnija. Najsvedenija rešenja primenjena su na dvorišnoj fasadi. Glavnom fasadom dominira centralni rizalit sa monumentalnim stepeništem koje vodi do trodelnog ulaza.

Skulpture i reljfnu plastiku na pročelju fasade radili su akademski vajari Ilija Kolarević i Ivan Lučev, dok je autor ornamentalne plastike u veštačkom kamenu Bedrih Zeleni.

Zgrada Tehničkog fakulteta ima značajne arhitektonsko-stilske i urbanističke vrednosti kao jedno od najznačajnijih dela dvojice poznatih autora, izrazit primer akademskog metoda u oblikovanju i jedan od najistaknutijih objekata univerzitetskog kompleksa. Istovremeno, kao prva zgrada sagrađena za potrebe Tehničkog fakulteta poseduje i kulturno-istorijske vrednosti.

Službeni glasnik RS br. 73/07

Izgradnja-Tehnickog-fakulteta_1925-1931

Zgrada Tehničkog fakulteta građena u periodu od 1925. do 1931. godine.