U četvrtak, 16. aprila 2026. godine, u organizaciji Stalne konferencija gradova i opština (SKGO) i Univerziteta u Beogradu – Arhitektonskog fakulteta, održana je radionica pod nazivom „Identifikacija urbanih obrazaca banjskih naselja“, namenjena predstavnicima jedinica lokalne samouprave (JLS) i stručnjacima koji se bave planiranjem i razvojembanjskih naselja.
Radionica je okupila 22 učesnika iz JLS nadležnih za deset banjskih naselja u Srbiji: Vrnjačka Banja, Vranjska Banja, Sijarinska Banja, Banja Kanjiža, Ovčar Banja, Banja GornjaTrepča, Bukovička Banja, Ribarska Banja, Sokobanja i Banja Selters. Radionici suprisustvovali i predstavnici Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture, čime je dodatno potvrđen značaj teme na nacionalnom nivou. Ova struktura učesnika omogućila je razmenu iskustava između različitih lokalnih konteksta, kao i sagledavanje zajedničkihizazova i razvojnih potencijala.
Program radionice bio je usmeren na predstavljanje metodološkog okvira za identifikaciju iinterpretaciju urbanih obrazaca, kao i na razmatranje primera dobre prakse u Srbiji i Evropi. U uvodnom delu, predstavljeni su ključni pristupi razvijeni u okviru SPATTERN projekta, saposebnim fokusom na razumevanje urbanih obrazaca kao morfološko-funkcionalnih modelakoji omogućavaju interpretaciju prostornih logika razvoja banjskih naselja.
Poseban segment bio je posvećen predstavljanju rezultata upitnika sprovedenog međubanjskim naseljima, kao i nalaza istraživanja SKGO u oblasti korišćenja prirodnih lekovitihfaktora, čime je uspostavljena veza između naučno-istraživačkog i institucionalnog pristuparazvoju banja.
U centralnom delu radionice SPATTERN tim predstavio je identifikovane urbane obrasce, razvijene kao tipološki okvir za analizu i unapređenje planiranja banjskih naselja. Ovi obrasci integrišu morfološke i funkcionalne karakteristike prostora i predstavljaju osnov za dalje razumevanje odnosa između nasleđa, prirodnih resursa i savremenih razvojnih potreba.
Završni deo radionice bio je posvećen diskusiji i razmeni iskustava predstavnika lokalnih samouprava, sa ciljem identifikacije mogućnosti primene urbanih obrazaca u planskim dokumentima, kao i prepoznavanja specifičnih izazova i potreba na lokalnom nivou.
Radionica predstavlja važan korak u uspostavljanju dijaloga između istraživačkog i upravljačkog nivoa, kao i u razvoju alata koji omogućavaju sistematičnije i kontekstualno osetljivije planiranje banjskih naselja u Srbiji.
Ova aktivnost realizovana je u okviru projekta „Future Heritage of Spa Settlements: Digital Platform for Advancing Knowledge and Innovation in Urban Morphology Approach for Environmentally-Sensitive Development in Serbia“ (SPATTERN), koji se sprovodi u okviru programa PRIZMA Fonda za nauku Republike Srbije, kao i u saradnji sa SKGO kroz projekat „Partnerstvo za dobru lokalnu samoupravu“, uz podršku Vlade Švajcarske.
Više informacija o SPATTERN projektu možete pronaći na zvaničnom sajtu projekta: https://spattern.org/
