Naučno područje: Arhitektonska organizacija prostora, Arhitektonska materijalizacija prostora, Urbanizam i prostorno planiranje

NAUKA O PROSTORU

Nauka o prostoru Položaj arhitekture u nauci o prostoru i stanovanja kao osnovne delatnosti u društvenom i individualnom prostoru. Uslovi teorijske i praktične prirode koji su doveli do reanalize arhitektonskog poslovanja - do potrebe za jednom novom kombinovanom naukom. Kazivanja o nauci o prostoru (autori): Marcus Vitruvius Polio, Henri Lefebvre, Radovan Richra i saradnici, sovjetski predlozi o kombinovanoj nauci o čoveku, Christian Norberg Schulz, Povelja u Maču Piču l977. Potresi u arhitekturi - vreme od l95O-tih godina: engleski brutalisti, izučavanje racionalnih metoda (ARIBA), strukturalisti, postmodernisti - između raskoši potrošačkog društva i autoritarizma i `cinizma habitata`. Modeli ili pravila. Program.

Osnove za reanalizu poslovanja u arhitekturi: dve glavne linije izučavanja: teorija potreba i tipične organizacije. Teorija potreba: svet stvari, akcija u socijalnom prostoru, programska načela i zahvaćena površina. Tipične organizacije: način posmatranja, programske sheme, delatni pluralizam, tipične jedinice, razvoj, ustrojstvo, motivacije i materijalizacija. Zaključni prilog: položaj osnovnih linija izučavanja arhitekture u nauci o prostoru.

Metodologija naučnoistraživačkog rada Metodologija kao logička disciplina.Metod ankete. Upotrebni metodi. Metod posmatranja. Metod analize sadržaja. Metod merenja. Eksperimentalni metod. Sociometrijski metod.

Sistemski pristup metodologiji projektovanja Dobre i loše strane tradicionalne metodologije projektovanja. Potrebe za novim metodama. Pojava novih metoda kao i promene vrste sadržaja problema. Nove naučne discipline i njihov uticaj na formiranje nove metodologije projektovanja.Pregled osnovnih metoda. Torija donošenja odluka, metode naučnog istraživanja (modelovanje, operaciona istraživanja, teorija merenja, statističke metode, teorija vrednosti, sistemske metode). Projektovanje kao sistem donošenja odluka. Struktura procesa projektovanja. Projektna sekvenca. Definisanje problema, definisanje ciljeva, analiza, sinteza, evaluacije. Diskusija nekih operativnih podela projektovanja kroz njihove dobre i loše karakteristike. Zaključak. Današnje stanje `umetnosti i nauke projektovanja`, problematika i mogućnost (i potrebe) daljeg istraživanja i usavršavanja metodologije.

Sistem standardnih mera u arhitekturi Uvod. Antropometrika. Propast standardne antropometrike i jedinstvenog modularnog sistema. Zloupotreba modula u Renesansi dovodi do diskreditiranja arhitekture. Ponovno oživljavanje modularnog sistema. Pokušaji EPA 174 OEEC. Modularni standardi. Administrativno rešavanje pitanja modularne koordinacije. Preferencijalne mere Zajeddničkog evropskog tržišta. Britanski standard 4111:1966 i komponibilne mere km, dm, cm, mm.

Stambeno zakonodavstvo Istorijat: odredbe o građenju stanova i kuća u Zapadnoj Evropi XIX veka. Elementi spontanog graditeljstva (nasledno pravo). Zakonodavstvo Kraljevine Jugoslavije. Propisi o građenju stanova u praksi SFRJ. Uloga urbanog i prostornog zakonodavstva u građenju naselja, kuća i stanova. Posebni uslovi za građenje stanova (nemoćni i bolesni). Naučni istraživački rad: proces u donošenju društveno potrebnih ograničenja. Stavovi građana o relevantnim karakteristikama stambenih prostorija.

Narodno graditeljstvo Pravo anonimnog graditeljstva kao jedne od istorijskih formi. Rascep u praksi između spontanog i planiranog. Uticaj anonimnih graditelja u izgrađivanju pojmovnika. Pojmovi skriveni u rečima (mislima): kuća, vajat, sused, ognjište, vatrište, potrebe. Praksa spontane gradnje:velike gustine, minimalna zemljišta, položaj kuće, dvorište, obuhvaćeno zemljište, pristup i unutrašnje veze. Zaključni prilog: univerzalnost pojmova, ukidanje granice između spontanog i planiranog - uslovi nastanka i razvoja nove metodologije projektovanja.

Ekološko graditeljstvo Ekologija, nauka o odnosima živih bića prema neživoj i živoj prirodi. Izvorišta štedljivih građevina. Građevine zaštićene u okolini. Samopomoć, identifikacija. Zdravo stanovanje.

Ekološka psihologijaUvod. Osnovni psihički procesi i sredina. Društveni procesi i sredina. Determinizam ponašanja i arhitektonski plan. Karakteristike života u gradu. Primeri negativnog delovanja sredine na čoveka. Pokušaji teorijskog određivanja odnosa čovek-sredina.

Morfologija grada Značaj, upotreba i metodologija morfoloških studija. Osnovni elementi morfologije i grada i njihova tipologija. Morfologija grada kao kompleksni izraz društvenog totaliteta. Istorijske okolnosti nastanka specifičnih morfoloških tipova. Značaj prostorno-vremenske strukture za oblik gradskog prostora. Promenljivi i stalni elementi prostora. Mogućnost i značaj planiranih oblika i njihove implementacije.

URBANISTIČKO PLANIRANjE

Urbanističko planiranje i razvoj grada Pozicija urbanističkog i prostornog planiranja. Različiti pristupi i tumačenja: pozivanje na društveni kontekst i razvijenost planerskog aparata. Planiranje - tržište - regulativa - državna intervencija. Obuhvat i nivoi planiranja. Specifičnosti jugoslovenske prakse. Preovlađujuća paradigma. Artikulisani model iz 60-tih. Analiza modela i efekti primene. Osnovne komponente procesa planiranja: informaciona osnova, ciljevi, varijantno razmatranje razvoja, plan. Početak 90-tih: društveni kontekst se menja. Zahtevi mešovite ekonomije. Redefinicija planiranja. Omeđivanje polja rada. Podela nadležnosti i izbor relevantnih pitanja.

Urbanistički planovi i projekti - uređenje građevinskog zemljišta Motiv i predmet izlaganja. U fazi pripreme i usvajanja urbanističkih planova, analize ekonomskih uslova realizacije plana imaju marginalni značaj i često su samo formalno prisutne. U fazi realizacije plana, međutim, ovaj aspekt Njegovih obeležja dobija dominantnu ulogu i, po pravilu, dovodi do odstupanja od planskih postavki sa poznatim, neželjenim posledicama. Istovremeno kod donošenja konkretnih odluka zasnovanih na postavkama urbanističkih planova, zanemruje se realno mogući domet odgovarajućeg plana u pogledu potpunosti i pouzdanosti podataka o o strukturi i vrednosti predstojećih radova, što dovodi do pogrešnih procena materijalnih obaveza pojedinih subjekata. Kroz osvrt na praktičnu primenu urbanističkih planova i projekata u programiranju radova na uređivanju zemljišta, izlaganje bi ukazalo na osnovne elemente ekonomskih analiza koje bi trebalo da sadrže odgovarajući urbanistički planovi, odnosno na vrstu i novo preciznosti materiralnih obaveza koje se na osnovu tih planova mogu utvrditi. Struktura izlaganja. Praktični problemi u realizaciji urbanističkih planova. Radovi na uređivanju građevinskog zemljišta i postupak njihovog programiranja. Programiranje radova na uređivanju zemljišta u okviru generalnog i detaljnog urbanističkog plana i urbanističkog projekta.

Prostorne relacije stanovanja i mesta rada Lokacioni problemi industrijskih postrojenja u odnosu na frekvencije manipulacije materijalom, i potrebe za energetskjim snabdevanjem kao distancioni parametri razmeštaja postrojenja, `dislokacije` u odnosu na zaštićene sredine. Udaljenost mesta rada od mesta stanovanja u funkciji zaštite čovekove okoline, ali i u funkciji potreba čoveka, njegovog danas suvišnog neproizvodnog vremena, utrošenog na relaciji stan-mesto rada, i obrnuto. Gustina naseljenosti, mogućnosti gradskog saobraćaja, potreba za slobodnim vremenom van osnovne radne aktivnosti kao faktori lokacione determinacije radnog mesta u odnosu na stanovanje. Fenomen istovetnosti problema relacija radnih mesta u industriji i u ostalim aktivnostima snažnih stambeno poslovnih centara u odnosu na mesto stanovanja - administracija, usluge, školstvo, održavanje i drugo. Potrebe približavanja radnog mesta, mogućnosti integracije dveju struktura sa ciljem oživljavanja stambenih aglomeracija, njihovog obogaćenja sadržajem i obličjem, sa ciljem razbijanja opšte monotonije prihvaćenih velikih gradskih `spavaonica`. Analiza modelskih primera pogona, i uopšte radnih mesta, koji po značaju, proizvodnim kapacitetima, obimu uposlenosti radne snage, saobraćajnim potrebama i drugim lokacionim karakteristikama mogu i treba da se približe mestima stanovanja; i ispitivanje stvarne potrebe koliko i u kojim slučajevima težiti približavanju, kontaktu, pojedinačnom inkorporiranju, pa čak i integraciji dveju raznorodnih urbanih struktura.

EKONOMIJA STANOVANjA

Ekonomija stanovanja Čime se u ekonomiji ekonomiše. Kratak pregled razvoja istorijske ekonomske misli. Ekonomija grada - nova naučna disciplina. Ekonomija stanovanja i ekonomija grada. Teorija blagostanja. Savremeni koncept kvaliteta života. Ekonomsko-ekološka `subverzija`. Osnovne ekološke zakonitosti. Industrijalizacija i urbanizacija kao uzročnici ekocida. Eksternalije uopšte, posebno u stanovanju (u izboru lokacije za stanovanje, u arhitektonskom projektovanju, u stambenoj izgradnji). Eksterni (ekološki) troškovi i njihova internalizacija.

Urbanizacija stanovanja Pojam i karakteristične tendencije tokova urbanizacije. Pojam urbanizacije. Periodizacija faza urbanizacije. Karakteristike i perspektive demografskih tokova urbanizacije. Odluke i značaj funkcionalnih tokova urbanizacije. Prirodne i fizičke komponente urbanizacije. Zaključak o značaju urbanizacije za razvoj stambene privrede, najpre u zemljama u razvoju. Specifičnost urbanizacije u Jugoslaviji. Opšti pogled na karakteristike urbanizacije u našoj zemlji i na njen značaj za društveno ekonomski razvoj (napose stambene privrede). Specifičnosti stambene urbanizacije U Sloveniji i Vojvodini. Specifičnosti urbanizacije u Hrvatskoj i užoj Srbiji. Specifičnosti urbanizacije u Makedoniji. Specifičnosti urbanizacije u BiH, Crnoj Gori i Kosovu. Zaključak o međuzavisnosti urbanizacije i stambeno komunalne izgradnje u našoj zemlji, sa posebnim osvrtom na koncepte `koridora razvoja` i `semi urbanizacije`.

Komunalna higijena Zdravstveni aspekti stanovanja. Fiziološki osnovi za projektovanje i izgradnju stambenog prostora u našim uslovima. Uticaj lošeg stanovanja na fizičko i mentalno zdravlje. Higijenski osnovi za obezbeđenje funkcije stanovanja. Spratnost stambene izgradnje morbiditet dece i odraslih. Primena i higijenske osobine savremenog materijla za stambenu izgradnju.

SOCIOLOGIJA STANOVANjA

Urbanizam i sociologija Urbanizam i oslobađanje čovekove ličnosti. Stvaralački subjekat i društveni cilj planiranja. Ulog planiranja i istorijski proces oslobađanja čoveka. Dva zakona dostupnosti. Trendovi razvoja i urbanistička rešenja. Jedinstvo suprotnosti u urbanističkom i prostornom planiranju. Uvod. Izazov urbanom planiranju i sociološkom istraživanju. Socijalističke vrednosti i urbani razvoj. Jedinstvo suprotnosti: Subjekat i objekat usmeravanja, problem kontinuiteta i diskontinuiteta u planiranju, vizionarstvo i prakticizam, inercija i korekcija, oblik i sadržaj, društvena dinamika i fizička struktura, podsticaji i negfativne sankcije, stepen kontrole i individualna pobuda. Stavovi stanovnika o načinu naseljavanja. U kakvom naselju bi želeli da živite. Kakva naselja razvijati. Vezanost za svoj kraj. Preseljenje ili svakodnevno putovanje na posao. Preference u odnosu na tip stanovanja. Prednosti i nedostaci žibota u velikom gradu. Specifične potrebe nekih kategorija stanovnika. Životna sredina dece. Životna sredina ostarelih ljudi. Problemi životne sredine za radnike samce. Stanovi za zaposlene u istoj radnoj organizaciji. Stanovi solidarnosti. Specifične potrebe telesno ugroženih osoba.

Sociologija stanovanja Definicija, uzroci nastanka i predmet sociologije stanovanja. Granične naučne discipline sa sociologijom stanovanja. Sociologija porodice. Predmet sociologije porodice. Definicija porodice i tipovi porodice. Funkcije porodice. Odnos društva i porodice. Brak i razvod braka. Perspektiva porodice i braka. Sociologija naselja. Hreiologija. Sociološki problemi stanovanja na nivou globalnog društva. Mesto stana. Specifičnost stana-robe. Međugeneracijski odnosi i stanovanje. Kultura stanovanja (stambena kultura). Stambeni minimumi i optimumi. Utvrđivanje stambenih potreba. Sociološki problemi stanovanja na nivou grada. Planiranje populacionog rasta. Zoniranje gradfskog prostora. Dvostepeni model za stambene ćelije (stanove). Raspodela stanova. Sociološki problemi stanovanja (mesna zajednica). Socijalna struktura stanovništva na nivou mesne zajednice. Strukturno-funkcionalni tip mesne zajednice. Način života u novom naselju. Susedstvo (jedinica susedstva). Sociološki problemi stanovanja na nivou stambene zgrade. Tip stambene zgrade. Kolektivne prostorije. Zvučna izolacija. Sociološki problemi stanovanja na nivou stana. Struktura, proporcija i veličina stana. Stavovi građana o relevantnim karakteristikama stambenih prostorija.

STAMBENA SREDINA - PROJEKTOVANjE

Stambena sredina Nastavni ciljevi i metod rada: Uz razjašnjavanje osnovnih pojmova i definicija (vezanih za stambenu sredinu), težište ovog dela nastave je na prostornoj strukturi kao činiocu kvaliteta stambene sredine. Cilj je rasvetljavanje složenih odnosa delova i celina stambenog okružja uz uvažavanje kulture, odnosno različitih kultura i tumačenju okružja kroz potrebe korisnika prostora, kao izvora svih instiktivnih i motivacionih komponenti koje utiču na odnos prema okružju. Materija se izlaže kao doktrina, niti kroz prezentiranje paradigmatskih modela, već kao razvojna problematika koja upućuje na stalno istraživanje. Pored obaveznih teorijskih okvira, predviđeno je analiziranje i prezentiranje karakterističnih primera iz domaće i svetske baštine. Sastav predavanja: Osnovni pojmovi i definicije. Mesta kao celine u prostoru i kao strukturalni činioci stambene sredine. Uticaj fizičke samerljivosti na stambenu sredinu. Delatna uslovljenost stambene sredine. Prostor kao odrednica stambene sredine. Teritorijalna određenost stambene sredine. Perspektive istraživanja.

Fizičke strukture Uvod. Fizičke strukture kao rezultat složenog povezivanja i dijalekticazije sa drugim izvornim strukturama. Analiza fizičkih struktura. Klasifikacija i tipologija fizičkih struktura. Fizičke strukture stanovanja.

Razvoj i organizacija stana Organizacija i razvoj stana. Istorijska i strukturalna analiza.

Morfologija stambene sredine Morfologija grada kao kompleksni izraz urbane geografije. Razvoja gradova i oblici stambenih celina. Uticajni faktori na oblik prostora grada. Socijalno ponašanje i gradska morfologija. Planirano i neplanirano kao suprotstavljene doktrine. Tipovi morfogenih procesa i morfološke strukture. Mogućnosti i predpostavke za integraciju predvidljivog i nepredvidljivog u domenu stanovanja.

STAMBENA SREDINA - MATERIJALIZACIJA

Analiza prefabrikovanih sistema - materijalizacija i SAR metoda Materijalizacija arhitektonskog i urbanog prostora. Komponente. Funkcije i nazivi. Veličine, oblici i dimenzije. Međusobni hijerarhijski odnos komponenata. Način i spajanja. Metode građenja. Dugovečnost komponenata - otvoreni i zatvoreni sistemi - fleksibilnost. Kompozicija - modularna koordinacija. O problemima materijalizacije stambenog prostora. SAR metoda. Filozofija i strategija SAR. Modularna koordinacija. Zone i margine. Materijlizacija u okvirima SAR. Struktura - konstrukcija. Elementi za ugrađivanje.

Aanaliza prefabrikovanih sistema - fleksibilnost Uvod. Fleksibilnost prefabrikovanog sistema. Adaptabilnost stana. Otvorena prefabrikacija. Metod projektne modularne mreže. Klasifikacija spojeva. Klasifikacija stanova. Kombinacija brojeva. Vođenje instalacija.

Optimizacija u izboru i projektovanju konstrukcija Matematička optimizacija konstrukcija. Optimalno projektovanje konstrukcija. Matematičko formulisanje optimalnog projektovanja. Matematički modeli optimizacije konstrukcija. Izbor konstruktivnog sistema, dispozicije i oblika preseka. Matematički opis zadatka optimizacije. Matematička klasifikacija zadataka optimizacije. Matematičke metode optimizacije. Geometrijsko programiranje. Pozinomi. Geometrijska nejednakost. Dualna funkcija. Maksimum dualne funkcije. Tačka minimiziranja. Ograničeni minimum. Problem optimalnog projektovanja. Izbor tehnologije građenja. Postupci. Uticaji naprezanja konstrukcije na konstruisanje i tehnologiju građenja. Ekonomski kriterijum. Izbor tehničkog sistema građenja.

Tehnologija građenja Preduslovi za uvođenje savremene tehnologije. Ekonomsko tehnološki uslovi razvoja tehnologije građenja. Neki od tehnoloških sistema izgradnje. Neki elementi pojedinih tehnologija građenja. Procena ostvarenih rezultata i pravci daljeg razvoja tehnologije građenja.

Osnovi zaštitne tehnike - projektovanje skloništa Istorijski i savremeni aspekt. Neke osnove građevinske zaštitne tehnike. Zaštitni objekti - skloništa. Funkcionalno rešenje i konstrukcija zaštitnih objekata-skološta. Prostorna organizacija urbane sredine i zaštitnih objekata u urbanoj sredini - sa stanovišta zaštite.

ARHITEKTONSKO URBANISTIČKA MATERIJA STANOVANjA I REGULATIVA

Održavanje kursa proističe iz potrebe prakse, koncept nastave se, u najvećoj meri, zasniva na neposrednoj urbanističkoj i arhitektonskoj praksi. Rad kursa povezao bi se sa istraživačkim podprojektom `Zakonodavstvo urbanizma i čovekove sredine`, čiji je nosilac Arhitektonski fakultet u Beogradu (u okviru programa naučnoistraživačkog rada Republičke zajednice nauke Srbije). Nastavni program: Nastavna materija sadrži 16 tematskih celina, podeljena u tri nastavno-naučna područja: Učesnici u arhitektonsko-urbanističkoj delatnosti (II semestar). Razvoj i stanje zakonodavstva (II semestar). Područja i praksa legislative i regulative (III semestar). Oznake tema treba primiti uslovno.

Učesnici u arhitektonko-urbanističkoj delatnosti Predmet delatnosti. Izgradnja zgrada. Izgradnja naselja (gradova i sela). Uređenje prostora. Očuvanje čovekove sredine. Građani - korisnici arhitektonsko-urbanističkog dela. Društvene potrebe (opšte i pojedinačne). Prava građanina. Učešće javnosti u odlučivanju o građenju i uređenju. Naručioci-investitori (nosioci sredstava). Vrste naručioca. Oblici i udruživanje sredstava. Zahtevi naručioca. Prava naručioca. Arhitekti-graditelji dela. Oblici stvaranja i građenja (planiranje, projektovanje, izgradnja, održavanje). Vršenje delatnosti (ustanove sa javnim ovlaštenjima, ostale stručne ustanove i preduzeća, privatna delatnost, obrazovne i naučne institucije). Poslovna odgovornost i ovlašćenja arhitekata. Stručni ispit. Udruženje arhitekata - prava i obaveze. Kodeks struke. Država i njene institucije. Struktura i podela vlasti. Njene nadležnosti. Delatnosti i nadležnosti državne i opštinske vlasti (službi). Sprovođenje zakona. Sankcije. Sudska praksa. Obrada ovog područja podrazumeva održavanje više vežbi - studija na iskustvu odabranih gradova odnosno institucija. Uvod u pravo - za arhitekte i građevince. Državna vlast, državna organizacija i organi. Službeno lice. Pravna norma. Pravni akt. Pravni odnos. Subjekt prava. Zakonitost. Sankcije. Upravno i sudsko pravo u ovoj oblasti.

Razvoj i stanje urbanističko-arhitektonskog zakonodavstva Razvoj zakonodavstva. Običajno pravo i statuti srednjovekovnih gradova. Zakonodavstvo Kneževine i Kraljevine Srbije. Građevni redovi u zemljama pod Austro-Ugarskom. Zakonodavstvo između dva rata. Savremeno zakonodavstvo. Građevinski i urbanistički zakoni. Zakoni o zaštiti spomenika kulture i prirode. Srodni zakoni (zemljište, šume, vode, vazduh, saobraćaj, energetika, narodna odbrana, zaštita od zemljotresa, požara i slično, eksproprijaciji i dr.). Opštinski propis. Ustavne osnove. Međunarodne konvencije. Razvoj i opšta obeležja savremnog zakonodavstva (1945-1990.). Urbanističko-arhitektonsko zakonodavstvo u evropskim državama (obradili bi se zakoni 10 država, po dva ili tri uz naredne tematske celine). Obrada ovog područja podrazumeva izradu seminarskog rada koji prati graditeljstvo kroz razvoj zakonodavstva - na primeru izabranog grada.

Područja i praksa legislative i regulative Pravo na grad, stan, čovekovu sredinu, pravo građenja. Pravo na grad odnosno naselje. Pravo na stan, stanarsko pravo. Pravo na čovekovu sredinu. Poslužja (služnosti, servituti). Nosioci ostvarivanja prava (građanin, predstavnička vlast). Pravila izgradnje zgrada i naselja, očuvanja sredine. Opšta pravila (graditeljska, hifgijenska, sredinska oblikovna, i sl.). Pravila izgradnje zgrada, arhitektonski normativi. Pravila izgradnje naseljskih celina. Pravila izgradnje sela, urbanistički normativi. Pravila izgradnje grada, urbanistički normativi. Pravila zaštite i revitalizacija graditeljske baštine. Pravila zaštite i uređenja prirodne baštine. Regulisanje trajne reprodukcije naselja, prirode, prostora. Pravila uređenja prostora i očuvanja sredine. Teritorija naselja, označavanje ulica i zgrada. Pravila uređenja zemljišta, šuma, eksploatacionih polja i sl. Pravila zaštite i uređenja vode, mora, vazduha. Pravila u odnosu na izgradnju saobraćajnica i energetskih objekata. Pravila u odnosu na narodnu odbranu i prirodne nepogode. Pravila u odnosu na zaštitu od zemljotresa, požara, zračenja, eksplozija, buke i sl. Regulisanje očuvanja vrednosti ravnoteže čovekove sredine. Planska regulativa. Plan kao normativni akt, pravna snaga plana, proces planiranja, sprovođenje plana. Urbanistički plan (red). Regulacioni (detaljni, provedbeni) plan. Tehnička dokumentacija. Šumska, vodoprivredna, saobraćajna, energetska osnova, plan narodne odbrane i sl. planovi. Prostorni plan, integralno planiranje prostornog uređenja. Vlasništvo zgrada, građevinskog zemljišta, javnih dobara. Oblici vlasništva. Vlasnik, upravljanje, odgovornost. Svojinski odnosi i priroda, grad, prostor. Vlasništvo zemljišta javnih dobara, eksproprijacija, korišćenje, renta. Parcelacija građevinskog zemljišta, plan parcelacije. Regulisanje imovinsko-pravnih odnosa u izgradnji. Odobravanje lokacije, građenje, upotreba (pravni akt). Upravni akt - opšte, karakter, osnov, pravna snaga. Institut lokacije, sprovođenje po nameni, korisniku, vremenu. Odobravanje korišćenja građevinskog zemljišta i prirodnih dobara. Odobravanje građenja. Ostale saglasnosti i odobrenja za izgradnju. Odobravanje upotrebe (tehnički prijem). Operativa, izgradnja. Srednjoročni program, finansiranje izgradnje. Arhitektonsko i urbanističko projektovanje, institut. Uređenje građevinskog zemljišta. Izgradnja zgrada, celina, naselja. Rekonstrukcija zgrada, celina, naselja. Bespravna izgradnja. Građevinsko-urbanistička inspekcija. Upravljanje graditeljskim fondom. Način i institucije upravljanja (i očuvanja). Podruštvljavanje upravljanja, učešće korisnika. Kontinuitet planiranja-projektovanja. Izgradnja i valorizacija graditeljskog fonda kao graditeljske baštine. Uticaj zakona na oblik gradskog prostora.

IZBORNI PREDMETI

EKOLOŠKO GRADITELjSTVO

Kuća i sredina. Okružje i energija i njihov uticaj na koncept prostora. Klima i vegetacija. Materijali. Pouke narodnih standarda. Pravci razvoja i internacionalne akcije.

SOCIOLOGIJA I STANOVANjE

Kritične faze urbane stvarnosti. Protivrečnosti proizvodnje prostora. Grad i urbano. Kritika urbanizma i politike prostora. Urbana strategija.

ZDRAVSTVENI KVALITETI STAMBENE SREDINE

Prostorna klima. Higijena zemljišta. Kvalitet atmosfere. Uzroci zagađenja i oboljevanja sredine. Patogeni faktori i higijenski minimum. Biogen i biopatogen prostor.

ARHITEKTONSKA FIZIKA I ZAŠTITA

Predviđa se detaljno upoznavanje sa svim kvalitativnim i kvantitativnim zahtevima u odnosu na performansu stambenih objekata (od onih u pogledu postizanja utvrđenog nivoa komfora, toplotnog, svetlosnog, akustičkog, higijenskog, do vizuelnih ili zahteva u odnosu na održavanje stambenih objekata i njihovu fizičku i `moralnu` trajnost), na jednoj strani, a na drugoj sa svojstvima građevinskih materijala kojima definisani zahtevi mogu da budu ostvareni.

MORFOLOGIJA I TIPOLOGIJA I STAMBENA SREDINA

Oblik i tip. Pravilo i model. Pojam gradskog prostora i njegove funkcije. Tipologija stambene sredine. Morfologija stambene sredine. Odnos tipologije i morfologije.